Từ một lớp học nhỏ, lan tỏa nhận thức về thế giới phi sinh và những giá trị cần được gìn giữ
Hưởng ứng Ngày Quốc tế Đa dạng địa học 2026 (International Geodiversity Day 2026), Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM đã đưa nội dung về đa dạng địa học (geodiversity) đến gần hơn với sinh viên thông qua hoạt động giảng dạy, trao đổi và thảo luận ngay trong lớp học.
Nếu đa dạng sinh học (biodiversity) đã trở thành một khái niệm tương đối quen thuộc trong giáo dục, nghiên cứu và các hoạt động bảo tồn môi trường, thì đa dạng địa học vẫn còn khá mới mẻ với nhiều người. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa đa dạng địa học kém quan trọng hơn; đây là một thành phần thiết yếu để hiểu đầy đủ hơn về môi trường tự nhiên và các hệ thống trên Trái Đất.
Đa dạng địa học – câu chuyện về thế giới phi sinh quanh chúng ta
Đa dạng địa học giúp chúng ta nhìn nhận sự phong phú của các yếu tố phi sinh vật của tự nhiên – bao gồm khoáng vật, đá, hóa thạch, đất, trầm tích, địa mạo, địa hình, các quá trình địa chất và địa mạo, và các đặc điểm thủy văn như sông, hồ. Những yếu tố này không chỉ lưu giữ lịch sử phát triển của Trái Đất mà còn góp phần tạo nên không gian sống và nền tảng tự nhiên cho các hệ sinh thái.
Việc tìm hiểu đa dạng địa học vì vậy không chỉ có ý nghĩa đối với các lĩnh vực địa chất, địa mạo, địa di sản hay bảo tồn địa học, mà còn có thể kết nối với nhiều hướng nghiên cứu và ứng dụng khác như quy hoạch sử dụng đất, quản lý tài nguyên thiên nhiên, đánh giá dịch vụ hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, phát triển du lịch bền vững, giáo dục môi trường, cũng như hỗ trợ hoạch định chính sách và quản lý phát triển bền vững ở các cấp độ địa phương và khu vực. Đây cũng là những lĩnh vực gần gũi với hoạt động đào tạo và nghiên cứu tại Khoa Môi trường.
Đưa đa dạng địa học vào bài giảng
Một điểm đáng chú ý trong hoạt động hưởng ứng năm nay là nội dung đa dạng địa học được tích hợp trực tiếp vào bài giảng môn Quản lý tổng hợp đới bờ. Hoạt động hưởng ứng năm nay trở nên ý nghĩa hơn với sự tham gia tích cực của sinh viên lớp 23KMT Chuyên ngành Khoa học môi trường và Chuyên ngành Môi trường và tài nguyên biển thông qua một buổi thảo luận vui tươi, sôi nổi và giàu tính trao đổi.
Cách tiếp cận này tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa kiến thức về môi trường với thế giới hữu sinh và phi sinh. Từ việc nhận diện đa dạng địa học, sinh viên được trao đổi về các giá trị của nó, đồng thời cùng đặt câu hỏi vì sao những giá trị địa học cần được quan tâm, bảo vệ và gìn giữ.
Thông qua những nội dung vốn gần gũi trong chương trình học, một khái niệm còn tương đối mới được đưa đến sinh viên theo cách trực quan, dễ tiếp cận và gắn với các vấn đề môi trường thực tế.
Từ nhận biết đến hiểu, trân trọng và gìn giữ
Năm 2026 đánh dấu năm thứ 5 thế giới cùng tổ chức Ngày Quốc tế Đa dạng địa học. So với dòng chảy dài của khoa học, đây vẫn là một hành trình còn khá mới. Tuy nhiên, việc ngày càng có nhiều người nghiên cứu, giảng dạy, viết và chia sẻ về đa dạng địa học sẽ góp phần giúp cộng đồng hiểu rằng thế giới phi sinh quanh chúng ta cũng mang trong mình sự đa dạng, lịch sử, giá trị và những câu chuyện đáng được tìm hiểu và bảo tồn.
Đối với sinh viên, việc tiếp cận một khái niệm mới hôm nay có thể trở thành nền tảng cho những ý tưởng học tập, nghiên cứu và công việc trong tương lai. Dù lựa chọn lĩnh vực chuyên môn nào, việc có thêm một góc nhìn về mối liên hệ giữa thế giới hữu sinh và phi sinh cũng góp phần hình thành cách tiếp cận toàn diện hơn đối với các vấn đề môi trường.
Một ngày về đa dạng địa học bắt đầu từ một lớp học nhỏ tại Khoa Môi trường, nhưng những kiến thức và sự quan tâm được khơi gợi từ đó có thể tiếp tục lan tỏa trong học tập, nghiên cứu và trong cách mỗi người nhìn nhận thế giới tự nhiên quanh mình.
